شبکه پرداخت «پی» (Pay.ir) که یکی از سرویسهای قدیمی حوزه پرداخت الکترونیکی در ایران محسوب میشد، برای همیشه تعطیل شد. این خبر را بنیانگذار این سرویس، سجاد چاریپور، در صفحه لینکدین خود اعلام کرد. او در توضیحات خود از مشکلات متعددی مانند فشارهای نهادی، چالشهای اقتصادی و محدودیتهای اینترنتی به عنوان دلایل اصلی این تعطیلی نام برده است.
علت تعطیلی Pay.ir و نقش بانک مرکزی و شاپرک
سجاد چاریپور، در پیام خود اشاره کرده که تعطیلی این سرویس نتیجه سالها چالش و فشار نهادی بوده است. او تأکید دارد که بانک مرکزی و شاپرک با اقداماتی نظیر پروندهسازیهای بیاساس، مانع فعالیت این شرکت شدهاند. این مشکلات از سال گذشته شدت گرفته بود، زمانی که بانک مرکزی و شاپرک، این سرویس را به «تجمیع وجوه» و «عدم رعایت الزامات کلان پولی و اعتباری» متهم کردند.
بر اساس گزارشهای پیشین، در بهار سال گذشته، سرورهای Pay.ir به دستور بانک مرکزی و شاپرک خاموش شد و این شرکت بهطور ناگهانی از دسترسی به دادههای خود محروم شد. در آن زمان، شاپرک ادعا کرده بود که این شرکت قوانین مربوط به پذیرندگان را رعایت نکرده و اطلاعات نادرستی ارائه داده است.
با این حال، مدیران Pay.ir این ادعاها را رد کرده و اعلام کردند که هیچ تخلفی مرتکب نشدهاند. در نهایت، پس از بررسیهای قانونی، دادگاه نیز این اتهامات را رد کرد و حکم بیگناهی این سرویس صادر شد. با وجود این حکم، همچنان فشارهای مختلف از سوی رگولاتور و نهادهای نظارتی ادامه داشت که در نهایت باعث تعطیلی همیشگی Pay.ir شد.
مشکلات اقتصادی و محدودیت های اینترنتی؛ موانعی جدی برای فین تک ها
علاوه بر فشارهای نهادی، چاریپور به چالشهای اقتصادی و شرایط ناپایدار اینترنت در ایران نیز اشاره کرده است. او معتقد است که نوسانات نرخ ارز، تحریمها، تورم و محدودیتهای اینترنتی، کار را برای شرکتهای فینتکی بسیار دشوار کرده است. این مشکلات نهتنها سرمایهگذاری در این حوزه را با ریسکهای زیادی همراه کرده، بلکه باعث کاهش اعتماد کاربران و اختلال در خدمات شده است.
انتقاد از سکوت هم صنفی ها و عدم حمایت از فین تک ها
چاریپور در پیام خود از سکوت برخی فعالان حوزه فینتک و رسانهها نیز انتقاد کرده است. به گفته او، در حالی که Pay.ir تحت فشارهای شدید نهادی قرار داشت، بسیاری از همصنفیها و حتی انجمن فینتک حاضر به حمایت از این سرویس نشدند. او همچنین اظهار داشت که چندین بار تقاضای جلسه با هیئتمدیره انجمن فینتک داده، اما این درخواستها بیپاسخ مانده است.
چاریپور همچنین در بخشی از پیام خود از تهدیدها و سوءقصدهای جانی خبر داده است. او کارآفرینی در ایران را بسیار دشوار توصیف کرده و معتقد است که برخلاف کشورهای توسعهیافته، فعالیت اقتصادی در ایران بیشتر تحتتأثیر روابط غیرشفاف و فشارهای مختلف قرار دارد.
تعطیلی سرویس های فین تکی؛ آیا آینده روشنی در انتظار این حوزه است؟
تعطیلی Pay.ir تنها یکی از نمونههای اخیر در حوزه فینتک ایران است. دیماه ۱۴۰۲، سرویس پرداخت «باهمتا» نیز اعلام کرد که فعالیتش را متوقف خواهد کرد. همچنین چند روز پیش، سرویس فناورمحور «ابر دراک» نیز خبر از تعطیلی خود داد.
بسیاری از فعالان این حوزه بر این باورند که بانک مرکزی و سایر نهادهای نظارتی، تعامل مناسبی با استارتاپهای فینتکی ندارند و با وضع مقررات سختگیرانه و اقدامات محدودکننده، مانع رشد این کسبوکارها میشوند. این در حالی است که در بسیاری از کشورهای جهان، فینتکها با حمایت دولتها و نهادهای مالی، بهسرعت در حال رشد هستند و نوآوریهای جدیدی در زمینه پرداختهای دیجیتال ارائه میدهند.
نتیجه گیری
تعطیلی شبکه پرداخت Pay.ir نشاندهنده چالشهای جدی برای کسبوکارهای فینتکی در ایران است. این اتفاق بار دیگر اهمیت تعامل مناسب نهادهای نظارتی با استارتاپها را یادآوری میکند. فشارهای قانونی، مشکلات اقتصادی و محدودیتهای اینترنتی، از جمله موانعی هستند که فعالیت این کسبوکارها را دشوار کرده و باعث کاهش انگیزه کارآفرینان میشوند.
با توجه به افزایش تعداد سرویسهای فینتکی که در یکی دو سال اخیر تعطیل شدهاند، به نظر میرسد که آینده این حوزه در ایران با چالشهای بیشتری روبهرو خواهد شد. اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، ممکن است بسیاری از کسبوکارهای نوآور دیگر نیز مجبور به تعطیلی شوند. آیا نهادی برای حمایت از این استارتاپها وجود دارد، یا باید شاهد خاموش شدن تدریجی آنها باشیم؟
