در سالهای اخیر، استخراج رمزارز به یکی از موضوعات پرحاشیه و مورد توجه در حوزه انرژی و فناوری ایران تبدیل شده است. رشد فزاینده مصرف برق، کمبود منابع انرژی و پدیده ناترازی در شبکه برق کشور باعث شده تا سیاستگذاران تصمیمات سختگیرانهتری در خصوص استخراج رمزارز اتخاذ کنند. تازهترین اعلام شرکت توانیر، نشان از رویکردی کاملاً محدودکننده در این زمینه دارد.
ممنوعیت کامل استخراج رمزارز به دلیل بحران مصرف برق
بر اساس اعلام رسمی مقامات شرکت توانیر، در حال حاضر تمامی فعالیتهای مربوط به استخراج رمزارز در ایران، اعم از مجاز و غیرمجاز، به صورت کامل ممنوع شدهاند. این تصمیم در راستای مدیریت مصرف برق در فصلهای پرتقاضا اتخاذ شده است و حتی ماینرهایی که مجوز قانونی دارند، اجازه فعالیت ندارند.
مهدی اللهداد، معاون انتقال و تجارت خارجی توانیر، در مصاحبهای اعلام کرد که افزایش بیسابقه مصرف برق در کشور باعث شده تا شبکه توزیع با ناترازی جدی مواجه شود. به همین دلیل، طبق مصوبه هیئت وزیران، تنها در دورههایی که کشور با کمبود انرژی روبهرو نیست، ماینرهای مجاز میتوانند فعالیت داشته باشند. اما در شرایط فعلی، با توجه به فشار بالای مصرف، هیچگونه فعالیت ماینینگ در کشور مجاز نیست.
ضوابط قانونی فعالیت ماینرها در ایران
قوانین مربوط به استخراج رمزارز در ایران، همواره شامل شرایط و محدودیتهای متعددی بودهاند. دولت در تلاش است تا با کنترل دقیق این صنعت، از فشار مضاعف بر شبکه برق جلوگیری کند و مانع از افزایش خاموشیها شود.
طبق مصوبات رسمی:
- فعالیت ماینرهای دارای مجوز تنها در دورههای غیرپیک مجاز است.
- استخراج رمزارز در ماههای گرم سال که مصرف برق به اوج میرسد، حتی برای مجوزداران ممنوع است.
- تمامی مراکز ماینینگ باید مصرف برق خود را از طریق شبکههای اختصاصی یا منابع تجدیدپذیر تأمین کنند.
- در صورت تخلف از این ضوابط، برخورد قانونی و قطع برق بهصورت فوری اجرا خواهد شد.
تأثیر ماینینگ بر ناترازی برق کشور
یکی از مهمترین دلایل محدودیتهای شدید بر صنعت ماینینگ در ایران، تأثیر مستقیم آن بر ناترازی برق است. مزارع استخراج رمزارز، بهویژه آنهایی که از برق یارانهای استفاده میکنند، حجم بالایی از انرژی الکتریکی مصرف میکنند. در شرایطی که شبکه برق کشور با چالشهای زیادی از جمله کاهش تولید برق آبی، فرسودگی تجهیزات و رشد مصرف خانگی مواجه است، هرگونه بار اضافی میتواند منجر به خاموشیهای گسترده شود.
مطابق با آمارهای رسمی وزارت نیرو:
- ایران در تابستان سال ۱۴۰۲ با ناترازی بیش از ۱۵ هزار مگاوات مواجه بوده است.
- میزان مصرف برق در این بازه زمانی رشد چشمگیری نسبت به سالهای قبل داشته است.
- فعالیت غیرقانونی ماینرها در مناطق مختلف کشور به قطعی برق در برخی مناطق دامن زده است.
فناوری رمزارز و ضرورت تدوین سیاست های پایدار
هرچند صنعت رمزارز یکی از حوزههای نوآورانه و پرپتانسیل در اقتصاد دیجیتال محسوب میشود، اما نبود زیرساختهای کافی و ضعف در مدیریت انرژی باعث شده تا توسعه آن در ایران با چالش جدی روبهرو شود. بسیاری از کشورها از جمله چین نیز با تجربه مشابهی، محدودیتهایی برای فعالیت ماینرها وضع کردهاند یا سیاستهای سختگیرانهتری برای مصرف انرژی اعمال نمودهاند.
در ایران نیز کارشناسان پیشنهاد میکنند:
- فعالیت ماینینگ به مناطق دارای مازاد تولید برق یا نیروگاههای تجدیدپذیر منتقل شود.
- مشوقهایی برای سرمایهگذاری در انرژی خورشیدی و بادی در اختیار فعالان رمزارز قرار گیرد.
- نظام تعرفهگذاری برق برای مراکز ماینینگ بر اساس نرخ واقعی و نه یارانهای تنظیم شود.
نتیجه گیری
در شرایطی که شبکه برق ایران با فشار بیشازحد و ناترازی مزمن مواجه است، ممنوعیت فعالیت استخراج رمزارز – حتی در اشکال قانونی آن – تصمیمی اجتنابناپذیر به نظر میرسد. با این حال، برای بهرهگیری از ظرفیتهای اقتصادی رمزارزها در آینده، لازم است رویکردی پایدار، هوشمندانه و مبتنی بر توسعه زیرساختها اتخاذ شود.
در بلندمدت، راهکارهایی نظیر استفاده از انرژیهای پاک، ارتقاء بهرهوری نیروگاهها و اصلاح ساختار تعرفهها میتواند زمینه فعالیت دوباره صنعت ماینینگ را فراهم کند؛ بدون آنکه به پایداری شبکه برق کشور لطمه وارد شود.
