داده های RootData نشان می دهد بیش از ۱۰۰ پروژه کریپتویی در سال ۲۰۲۶ تعطیل شده، درخواست ورشکستگی ثبت کرده یا عملا فعالیت خود را متوقف کرده اند. تعداد این پروژه ها تا اواخر جولای به حدود ۱۱۰ مورد رسیده بود و روند تعطیلی ها نیز سرعت بیشتری گرفته است.
این موج محدود به پروژه های کوچک و ناشناخته نیست. در یک بازه کوتاه در اواخر جولای، نام هایی مانند BitMEX، BitMart، Movement Labs و Storj Labs در میان شرکت هایی قرار گرفتند که تعطیلی، توقف فعالیت یا فرایندهای مرتبط با ورشکستگی را اعلام کردند. شبکه Moonbeam نیز در پایان جولای تولید بلاک را متوقف کرد.
مهم ترین عواملی که در تعطیلی پروژه های ارز دیجیتال نقش دارند
- سقوط ارزش بسیاری از آلت کوین ها
- نداشتن درآمد واقعی و پایدار
- وابستگی شدید پروژه ها به ارزش توکن اختصاصی
- کاهش سرمایه گذاری خطرپذیر
- نبود کاربران فعال کافی
- رقابت شدید میان پروژه های مشابه
- هزینه بالای توسعه و نگهداری شبکه
- حملات سایبری و سرقت دارایی ها
- شکست در جذب سرمایه جدید
سقوط آلت کوین ها چگونه پروژه ها را با بحران روبرو کرد؟
بسیاری از استارتاپ های کریپتویی در سال های گذشته بخش مهمی از ذخایر مالی خود را به شکل توکن اختصاصی نگهداری می کردند. کارکنان، توسعه دهندگان یا تامین کنندگان نیز در بعضی موارد بخشی از دستمزد و پاداش خود را با همین توکن ها دریافت می کردند.
این مدل تا زمانی کار می کند که ارزش توکن بالا باشد و امکان فروش آن در بازار وجود داشته باشد. اما وقتی قیمت یک توکن ۷۰ یا ۸۰ درصد کاهش پیدا می کند، ارزش خزانه پروژه نیز به همان نسبت کوچک می شود. شرکت ممکن است روی کاغذ میلیون ها دلار دارایی داشته باشد، اما در عمل نقدینگی کافی برای پرداخت حقوق، سرور، امنیت، بازاریابی و توسعه محصول نداشته باشد.
به همین دلیل، یکی از درس های مهم موج تعطیلی سال ۲۰۲۶ این است که ارزش بازار یک توکن با درآمد واقعی کسب و کار یکسان نیست. پروژه هایی که کاربر، کارمزد و جریان نقدی واقعی ندارند، در دوره های نزولی آسیب پذیری بسیار بیشتری دارند.
بحران شبکه های لایه دو؛ همه پروژه ها واقعا لازم نبودند
شبکه های لایه دو اتریوم یکی از مهم ترین حوزه های سرمایه گذاری صنعت بلاک چین طی سال های گذشته بوده اند. این شبکه ها برای افزایش سرعت، کاهش هزینه تراکنش و توسعه برنامه های جدید ایجاد شدند، اما تعداد پروژه های مشابه در این حوزه به سرعت افزایش پیدا کرد.
بن فیش، مدیرعامل و هم بنیان گذار Espresso Systems، معتقد است مشکل اصلی متوجه همه شبکه های لایه دو نیست، بلکه شبکه های عمومی مشابهی هستند که محصول یا کاربرد متمایزی ندارند. به گفته او، بازار اکنون وارد مرحله ادغام شبکه های لایه دو عمومی شده است.
این یعنی داشتن یک بلاک چین جدید به تنهایی دیگر مزیت رقابتی محسوب نمی شود. شبکه ای که کاربران، توسعه دهندگان یا کاربرد مشخصی نداشته باشد، باید برای بقا هزینه بالایی پرداخت کند.
عواملی مانند تعداد کاربران واقعی، ارزش قفل شده، فعالیت توسعه دهندگان، درآمد شبکه و کاربرد مشخص، اکنون اهمیت بیشتری نسبت به صرفا راه اندازی یک توکن یا بلاک چین جدید پیدا کرده اند.
تعطیلی Tally؛ وقتی صدها پروژه هم درآمد کافی ایجاد نمی کنند
یکی از نمونه های قابل توجه سال ۲۰۲۶، پلتفرم Tally بود. این سرویس ابزارهای حاکمیت درون زنجیره ای را برای بیش از ۵۰۰ DAO و پروژه مختلف ارائه می کرد و نام هایی مانند Uniswap، Arbitrum و ENS از زیرساخت آن استفاده کرده بودند.
با وجود این گستردگی، Tally پس از حدود شش سال فعالیت اعلام کرد که فعالیت خود را متوقف می کند. مدیرعامل این شرکت توضیح داد که تقاضا برای ابزارهای حاکمیت DAO به اندازه ای رشد نکرده است که بتوان بر اساس آن یک شرکت دارای مدل کسب و کار پایدار ساخت.
این نمونه نشان می دهد تعداد پروژه هایی که از یک محصول استفاده می کنند همیشه به معنای درآمد کافی نیست. اگر استفاده کاربران به جریان نقدی پایدار تبدیل نشود، حتی یک سرویس شناخته شده نیز ممکن است در تامین هزینه های خود با مشکل روبرو شود.
هک Step Finance چگونه به تعطیلی این پروژه منجر شد؟
مشکلات مالی تنها عامل مرگ پروژه های ارز دیجیتال نیستند. حملات سایبری نیز در سال ۲۰۲۶ تعدادی از پروتکل ها را به نقطه ای رساندند که ادامه فعالیت برای آن ها امکان پذیر نبود.
Step Finance، پلتفرم فعال در اکوسیستم سولانا، در پایان ژانویه هدف حمله ای قرار گرفت که طی آن ۲۶۱ هزار و ۸۵۴ واحد SOL از دارایی های مرتبط با پروژه به سرقت رفت. ارزش این دارایی هنگام حمله حدود ۲۷ میلیون دلار برآورد شد، هرچند Step Finance بعدا مجموع خسارت را نزدیک به ۴۰ میلیون دلار اعلام کرد. بررسی ها نشان داد دستگاه های برخی اعضای تیم اجرایی مورد نفوذ قرار گرفته بودند.
این شرکت پس از حمله گزینه هایی مانند جذب سرمایه جدید و فروش مجموعه را بررسی کرد، اما نتوانست راه حل قابل اجرا پیدا کند و در فوریه ۲۰۲۶ از توقف فعالیت خود خبر داد.
بیش از ۱.۱ میلیارد دلار ارز دیجیتال در شش ماه سرقت شد
افزایش حملات سایبری یکی دیگر از نشانه های پرریسک بودن شرایط بازار در سال ۲۰۲۶ است. گزارش Blockaid نشان می دهد در نیمه نخست سال بیش از ۱.۱ میلیارد دلار دارایی دیجیتال در ۲۱۲ حادثه امنیتی تایید شده از دست رفته است.
نکته مهم تر اینکه مهاجمان مرتبط با کره شمالی مسئول بیش از نیمی از دارایی های سرقت شده در این دوره بوده اند. برآوردها رقم سرقت مرتبط با این گروه ها را حدود ۶۰۹ میلیون دلار اعلام کرده اند که نزدیک به ۵۵ درصد کل خسارت ثبت شده در شش ماه نخست سال است.
مهم ترین تهدیدهای امنیتی پروژه های کریپتویی شامل موارد زیر هستند:
- سرقت کلید خصوصی
- نفوذ به دستگاه اعضای تیم
- مهندسی اجتماعی
- حملات فیشینگ
- آسیب پذیری قراردادهای هوشمند
- سوء استفاده از پل های بین زنجیره ای
- دسترسی غیر مجاز به خزانه پروژه
چرا پروژه های دارای درآمد واقعی شانس بیشتری برای بقا دارند؟
تفاوت اصلی میان بسیاری از پروژه های تعطیل شده و بازیگران موفق تر بازار را می توان در مدل درآمدی آن ها مشاهده کرد. پروژه هایی که بخش عمده ارزش خود را از افزایش قیمت توکن می گیرند، به شدت به شرایط بازار وابسته هستند.
در مقابل، پلتفرم هایی که از کارمزد معاملات، خدمات مالی یا فعالیت واقعی کاربران درآمد دارند، معمولا منابع مالی پایدارتری در اختیار خواهند داشت. Hyperliquid یکی از نمونه های قابل توجه این گروه است.
بر اساس داده های DefiLlama، Hyperliquid در ۳۰ روز اخیر بیش از ۴۶ میلیون دلار کارمزد و حدود ۳۲ میلیون دلار درآمد پروتکل ثبت کرده است. درآمد این مجموعه نسبت به اوج سال ۲۰۲۵ کاهش یافته، اما همچنان در مقایسه با بسیاری از پروژه های کریپتویی قابل توجه است.
این موضوع نشان می دهد بازار احتمالا بیشتر به سمت پروژه هایی حرکت می کند که بتوانند استفاده واقعی کاربران را به درآمد قابل اندازه گیری تبدیل کنند.
آیا تعطیلی پروژه ها به معنای پایان بازار ارز دیجیتال است؟
تعطیلی بیش از ۱۰۰ پروژه ممکن است در نگاه اول نشانه ای کاملا منفی به نظر برسد، اما بخشی از این فرایند را می توان نتیجه بلوغ تدریجی بازار دانست. در دوره های رشد سریع، پروژه های زیادی با ایده های مشابه و بدون مدل اقتصادی مشخص سرمایه جذب می کنند.
زمانی که شرایط بازار سخت تر می شود، پروژه هایی که محصول ضعیف، کاربران محدود یا هزینه های غیر منطقی دارند به تدریج حذف می شوند. در نتیجه سرمایه و کاربران می توانند به سمت شبکه ها و محصولات قوی تر حرکت کنند.
مارک اولشوسکی، هم بنیان گذار Celo، نیز این روند را نوعی ادغام و غربالگری در کل صنعت کریپتو می داند و معتقد است شبکه هایی باقی خواهند ماند که کاربران واقعا از آن ها استفاده می کنند و به آن ها نیاز دارند.
