بر اساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس، مصرف برق صنعت استخراج رمزارز در ایران بین ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات برآورد شده است. این میزان مصرف، به ویژه در ماه های گرم سال، می تواند فشار قابل توجهی به شبکه برق وارد کند. البته استخراج رمزارز به تنهایی عامل اصلی ناترازی برق در کشور محسوب نمی شود، اما حذف مصرف های غیرمجاز می تواند شدت و مدت زمان کمبود برق را کاهش دهد.
بررسی های این مرکز نشان می دهد در صورت حذف مصرف برق مربوط به استخراج رمزارز، سهم ساعات بدون کسری برق در تابستان می تواند از ۵.۲ درصد به ۳۳.۶ درصد افزایش پیدا کند. بنابراین، موضوع اصلی فقط میزان برق مصرفی ماینرها نیست، بلکه نحوه تامین این برق و قانونی یا غیرمجاز بودن مصرف نیز اهمیت دارد.
۱۲۰۰ مگاوات مصرف برق ماینرها چگونه محاسبه شده است؟
مرکز پژوهش های مجلس برای برآورد میزان مصرف برق استخراج رمزارز از دو روش استفاده کرده است. روش نخست بر اساس سهم ایران از هش ریت جهانی انجام شده و روش دوم تغییرات مصرف برق شبکه پس از قطع سراسری اینترنت در دی ماه ۱۴۰۴ را بررسی کرده است.
در روش دوم، بار پایه شبکه در ساعات ۳ تا ۵ صبح پس از قطع اینترنت حدود ۹۲۷ مگاوات کاهش پیدا کرده است. با این حال، این کاهش را نمی توان به طور کامل به فعالیت ماینرها نسبت داد. بخشی از این تغییر مصرف ممکن است به مراکز داده، سرورها و سایر زیرساخت های مرتبط با اینترنت مربوط باشد. به همین دلیل، برآورد نهایی در بازه ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاوات ارائه شده است.
مصرف برق ماینرها چه مقدار سوخت نیاز دارد؟
مصرف برق استخراج رمزارز فقط به فشار وارد شده به شبکه برق محدود نمی شود. طبق برآورد مرکز پژوهش ها، ماینرها حدود ۷۰۰ میلیون کیلووات ساعت برق در ماه مصرف می کنند. اگر فرض شود این میزان انرژی به طور کامل از نیروگاه های حرارتی تامین شود، مصرف سالانه برق به حدود ۸.۴۶ میلیارد کیلووات ساعت خواهد رسید.
تامین این میزان برق از نیروگاه های حرارتی به حدود ۲.۱ میلیارد متر مکعب سوخت معادل گاز در سال نیاز دارد. مرکز پژوهش ها با فرض استفاده از گازوئیل وارداتی و قیمت حداقل ۷۰ سنت برای هر لیتر، هزینه سالانه تامین این سوخت را حدود ۱.۵ میلیارد دلار برآورد کرده است.
چرا استخراج رمزارز با برق یارانه ای سودآور می شود؟
استخراج رمزارز با استفاده از تعرفه های معمول خانگی، از نظر اقتصادی صرفه کافی ندارد. با این حال، استفاده از انشعابات کشاورزی، صنعتی، تجاری و عمومی که از تعرفه های متفاوت یا یارانه ای برخوردار هستند، می تواند هزینه استخراج را کاهش داده و فعالیت ماینینگ را سودآور کند.
به همین دلیل، بخشی از فعالیت استخراج غیرمجاز از طریق انشعابات غیرمجاز یا استفاده از برق یارانه ای انجام می شود. این موضوع علاوه بر افزایش فشار بر شبکه، باعث می شود بخشی از هزینه واقعی مصرف انرژی توسط مصرف کننده پرداخت نشود.
۲۵۰۰ مگاوات مصرف غیرمجاز برق هنوز شناسایی نشده است
بر اساس گزارش مرکز پژوهش های مجلس، تاکنون حدود ۲۵۰۰ مگاوات مصرف غیرمجاز برق شناسایی شده است که استخراج رمزارز تنها بخشی از آن را تشکیل می دهد. طبق اظهارات توانیر، تقریبا همین میزان مصرف غیرمجاز نیز هنوز شناسایی نشده است.
برای شناسایی دقیق تر این مصرف ها، مرکز پژوهش ها پیشنهاد کرده است روش های سنتی با یک سامانه نظارت هوشمند جایگزین یا تکمیل شوند. در این سامانه می توان از اطلاعاتی مانند الگوی مصرف برق، تلفات غیرفنی شبکه، داده های ترافیک اینترنت و میزان مصرف داخلی نیروگاه ها استفاده کرد.
جمع بندی
گزارش مرکز پژوهش های مجلس نشان می دهد استخراج رمزارز یکی از عوامل موثر بر مصرف برق و فشار وارد شده به شبکه است، اما نمی توان آن را عامل اصلی ناترازی برق کشور دانست. برآورد مصرف ۹۳۰ تا ۱۲۰۰ مگاواتی ماینرها، در کنار هزینه سوخت مورد نیاز برای تامین این انرژی، اهمیت شناسایی و مدیریت مصرف های غیرمجاز را بیشتر می کند.
از سوی دیگر، شناسایی حدود ۲۵۰۰ مگاوات مصرف غیرمجاز و احتمال وجود حجم مشابهی از مصرف شناسایی نشده، نشان می دهد مدیریت ناترازی برق تنها با تمرکز بر استخراج رمزارز امکان پذیر نیست و به نظارت هوشمند و شناسایی دقیق الگوهای غیرعادی مصرف نیاز دارد.
