عبدالناصر همتی، رئیس کل بانک مرکزی، با اشاره به شرایط بازار ارز اعلام کرد که این نهاد برای مدیریت و ساماندهی بازار از تمام ظرفیت ها و اختیارات قانونی خود استفاده خواهد کرد. به گفته او، بانک مرکزی در صورت نیاز اقدامات لازم را با قاطعیت دنبال می کند تا ثبات بیشتری در بازار ارز ایجاد شود.
همتی تأکید کرده است که سیاست های بانک مرکزی تنها به مداخلات ارزی محدود نمی شود و مجموعه ای از اقدامات پولی و بانکی نیز برای کنترل متغیرهای اثرگذار بر اقتصاد در حال اجرا است.
بانک مرکزی به دنبال کنترل بازار ارز است
بازار ارز یکی از بخش های مهم اقتصاد ایران است و تغییرات آن می تواند بر قیمت کالاها، هزینه واردات، انتظارات تورمی و تصمیم های اقتصادی فعالان بازار اثر بگذارد. به همین دلیل، مدیریت نوسانات ارزی یکی از محورهای اصلی سیاست گذاری بانک مرکزی محسوب می شود.
رئیس کل بانک مرکزی اعلام کرده است که این نهاد در چارچوب اختیارات قانونی خود، هر اقدامی را که برای ساماندهی بازار ضروری باشد انجام خواهد داد. این اظهارات در شرایطی مطرح شده که سیاست گذار پولی تلاش دارد با استفاده از ابزارهای در اختیار خود، از شکل گیری نوسانات شدید و بی ثباتی بیشتر در بازار جلوگیری کند.
بر اساس اظهارات همتی:
- بانک مرکزی از تمام اختیارات قانونی خود برای ساماندهی بازار ارز استفاده می کند.
- اقدامات لازم برای مدیریت بازار با قاطعیت دنبال خواهد شد.
- هماهنگی با دستگاه های مرتبط در این زمینه ادامه دارد.
- سیاست های ارزی در کنار اقدامات پولی و بانکی دنبال می شود.
رشد نقدینگی کاهش پیدا کرده است
یکی دیگر از موضوعاتی که همتی به آن اشاره کرده، روند رشد نقدینگی در اقتصاد است. بر اساس اعلام رئیس کل بانک مرکزی، رشد نقطه به نقطه نقدینگی از ۵۴.۴ درصد در مرداد ماه به ۵۱.۶ درصد در پایان شهریور ماه کاهش یافته است.
کاهش سرعت رشد نقدینگی یکی از شاخص هایی است که بانک مرکزی در سیاست های پولی خود مورد توجه قرار می دهد. نقدینگی شامل مجموعه پول و شبه پول موجود در اقتصاد است و تغییرات آن می تواند بر سطح عمومی قیمت ها و فعالیت های اقتصادی اثرگذار باشد.
البته کاهش نرخ رشد نقدینگی به تنهایی به معنای کاهش قیمت ها نیست، بلکه نشان می دهد سرعت افزایش حجم نقدینگی نسبت به دوره مشابه قبل کمتر شده است. بررسی اثرات این تغییر بر تورم و سایر متغیرهای اقتصادی نیازمند بررسی مجموعه ای از عوامل از جمله رشد پایه پولی، سرعت گردش پول و شرایط تولید است.
تمرکز بانک مرکزی بر کنترل پایه پولی
همتی همچنین از اقدامات بانک مرکزی برای کنترل پایه پولی خبر داده است. پایه پولی یکی از متغیرهای مهم نظام پولی کشور است و تغییرات آن می تواند بر قدرت خلق نقدینگی در شبکه بانکی اثر بگذارد.
بانک مرکزی در سال های اخیر تلاش کرده است با استفاده از ابزارهای سیاست پولی، رشد متغیرهای پولی را مدیریت کند. کنترل پایه پولی و مدیریت خلق اعتبار بانک ها از جمله اقداماتی است که می تواند در چارچوب سیاست های پولی برای کنترل فشارهای تورمی مورد استفاده قرار گیرد.
همتی در همین زمینه تأکید کرده است که بانک مرکزی در هماهنگی با دستگاه های ذی ربط، کنترل رشد نقدینگی را ادامه خواهد داد.
افزایش کارایی تسهیلات بانکی در دستور کار
بخش دیگری از برنامه اعلام شده بانک مرکزی به نحوه تخصیص تسهیلات بانکی مربوط می شود. صرف کنترل حجم نقدینگی نمی تواند به تنهایی پاسخگوی نیازهای اقتصادی باشد و کیفیت تخصیص منابع بانکی نیز اهمیت زیادی دارد.
بر همین اساس، بانک مرکزی اعلام کرده است که در کنار کنترل رشد نقدینگی، افزایش کارایی تسهیلات بانکی را دنبال می کند. هدف از این رویکرد آن است که منابع بانکی به شکل مؤثرتری در اختیار بخش های مولد اقتصاد قرار بگیرد و تأمین مالی فعالیت های اقتصادی با کارایی بیشتری انجام شود.
گسترش تأمین مالی زنجیره ای
همتی همچنین از برنامه بانک مرکزی برای توسعه ابزارهای نوین تأمین مالی زنجیره ای خبر داده است. در این روش، تأمین مالی به جای تمرکز صرف بر یک بنگاه، در طول زنجیره تولید و توزیع مدیریت می شود.
توسعه این ابزارها می تواند به کاهش نیاز بنگاه ها به دریافت تسهیلات سنتی و بهبود گردش منابع مالی در زنجیره تولید کمک کند. همچنین استفاده هدفمندتر از منابع بانکی می تواند به افزایش شفافیت در فرآیند تأمین مالی منجر شود.
بر اساس اظهارات رئیس کل بانک مرکزی، این نهاد تلاش می کند در کنار سیاست های مربوط به کنترل نقدینگی، ابزارهای جدیدتری برای تأمین مالی بخش تولید و فعالیت های اقتصادی توسعه دهد.
جمع بندی
مجموع اظهارات همتی نشان می دهد که بانک مرکزی در حال دنبال کردن مجموعه ای از سیاست ها برای مدیریت بازار ارز و متغیرهای پولی است. از یک سو، ساماندهی بازار ارز و استفاده از اختیارات قانونی در دستور کار قرار دارد و از سوی دیگر، کنترل رشد نقدینگی و پایه پولی و اصلاح شیوه تأمین مالی دنبال می شود.
با این حال، میزان موفقیت این سیاست ها به عوامل مختلفی از جمله شرایط بازار ارز، وضعیت تورم، عملکرد شبکه بانکی و شرایط کلی اقتصاد بستگی دارد. اظهارات اخیر رئیس کل بانک مرکزی نشان می دهد که سیاست گذار پولی قصد دارد همزمان با مدیریت بازار ارز، کنترل متغیرهای پولی و اصلاح فرآیند تأمین مالی را نیز ادامه دهد.
